Mijn kijk op… eenzaamheid

Eenzaamheid maakt iedereen ooit mee. Zelf heb ik ook periodes gekend waar ik me eenzaam voelde. Ongeveer 3 jaar geleden waren er tegelijkertijd enkele grote veranderingen in mijn leven. Ik was veranderd van job, kwam uit een lange relatie en moest verhuizen. Door deze veranderingen verloor ik hechte relaties waarmee ik heel vertrouwd was. Ik leerde wel veel nieuwe mensen kennen, maar ik kon niet zo snel een nieuwe vertrouwelijke band creëren. Mensen vinden aan wie ik mijn verhaal kon doen en alles kwijt kon, ging voor mij moeizaam. Misschien herken je jezelf in mijn verhaal of heb je een andere ervaring met eenzaamheid. Gezien iedereen ooit eenzaamheid meemaakt, wou ik graag met jou delen wat eenzaamheid voor mij betekent. Wat ik heb geleerd uit studies en van experten. Door het te begrijpen, kan je immers manieren vinden om er beter mee om te gaan.

person wearing brown long sleeved top
Foto door Mochammad Algi op Pexels.com

Wat is eenzaamheid?

Psychologen stellen dat eenzaamheid voortkomt als onze verwachtingen en wensen over onze sociale relaties niet overeenkomen met de realiteit. Er vormt zich een verschil tussen hoe je denkt dat jouw sociale relaties horen of wensen te zijn en de werkelijke sociale relaties die je hebt.

Een goed voorbeeld hiervan zijn alleenstaanden. Zij vormen één van de meest eenzame groepen in onze samenleving. Velen hebben de verwachting dat men hoort een partner te hebben. Dit is een verwachting die van jouzelf kan komen, maar ook wordt beïnvloed door jouw omgeving. Familieleden die telkens vragen of je aan het daten bent. Vrienden die je willen koppelen aan een andere single vriend(in). Social media die vol staat met kleffe foto’s van koppels. Singles know what I’m talking about. Indien deze verwachtingen echter niet vervuld worden, dan neemt het gevoel van eenzaamheid toe bij alleenstaanden. De bijkomende druk van de sociale omgeving levert dan ook extra stress op.

Isolement en alleen zijn

Eenzaamheid betekent niet hetzelfde als isolatie of alleen zijn. Eenzaamheid is een subjectieve ervaring. Isolatie en alleen zijn, zijn objectief waarneembaar. Eenzaamheid kan voorkomen als je geïsoleerd of alleen bent, maar dit is niet altijd zo. Denk aan die momenten dat je alleen of geïsoleerd bent, maar je toch niet eenzaam voelde. Misschien heb je zelfs genoten van die momenten. Het vormde voor jou een moment van rust, een moment dat je alleen aan jezelf dacht en de dingen deed die jij wou doen. Je kent dit misschien als Me time. Dit is heel gezond voor je en een vorm van zelfzorg. Daarnaast is het zo dat eenzaamheid kan ontstaan als je niet alleen of geïsoleerd bent. Je kan je ook eenzaam voelen als de kwaliteit van jouw relaties slecht is. Je kan zelfs in een relatie zitten en een grote vriendengroep hebben, en je toch eenzaam voelen. Dit kan onder meer als je geen of amper warme sociale contacten hebt die je kan vertrouwen en die jou steunen. Je voelt je dan alsof je nergens terecht kan met jouw problemen. Je voelt je alleen met jouw problemen: eenzaamheid. Indien je in deze situatie zit of iemand in deze situatie kent, weet dat er mensen zijn die kunnen helpen.

Soorten eenzaamheid

Eenzaamheid komt voor in verschillende vormen. Eenzaamheid.info biedt hiervan een bondig overzicht. Ik heb gekozen om hier dieper in te gaan op twee indelingen. De reden hiervoor is dat deze indelingen meer inzichten bieden die ons helpen om oplossingen te vinden.

Tijdelijke en chronische eenzaamheid

adult alone autumn brick
Foto door Pixabay op Pexels.com

Een eerste indeling is tussen tijdelijke en chronische eenzaamheid. Als je pas bent verhuisd naar een totaal nieuwe omgeving, zal je je in het begin misschien wat eenzaam voelen. De vertrouwde gezichten uit jouw oude omgeving lijken niet meer zo beschikbaar te zijn en voelen ver weg. In de nieuwe omgeving zijn er allemaal nieuwe mensen, waarmee je nog geen band hebt. Meestal leer je ze na verloop van tijd kennen en verdwijnt daarbij het gevoel van eenzaamheid. Eenzaamheid is dan tijdelijk van aard, het is gelinkt aan een korttijdige fase of periode in het leven. Als deze fase of periode stopt, dan neemt eenzaamheid af. Een actueel voorbeeld hiervan is ook de eenzaamheid die men ervaart tijdens quarantaine.

Er is sprake van chronische eenzaamheid als het gaat over een periode van minstens 1 jaar. Neem bijvoorbeeld mensen die verhuizen naar een nieuw land. Zo merk ik dat sommige expats zich na enkele jaren nog steeds eenzaam voelen in België. Dit kan onder meer komen door culturele verschillen, het asociaal gedrag van de gemiddelde Belg (het is zelfs voor Belgen moeilijk om hier nieuwe vrienden te maken) en het gemis van hun verre thuis. Zij ervaren dan chronische eenzaamheid. Chronische eenzaamheid is ook vaak ernstiger dan tijdelijke (meer daarover in ‘Dramatische gevolgen’).

Sociale en emotionele eenzaamheid

Een tweede indeling, die ik persoonlijk uiterst fascinerend vind, is tussen sociale en emotionele eenzaamheid. Dit is een indeling gemaakt door één van de experten op vlak van eenzaamheid, de Nederlandse sociologe Jenny De Jong-Gierveld. Sociale eenzaamheid betekent dat je een gemis hebt naar bepaalde mensen in jouw sociaal netwerk. Het voorbeeld dat ik gebruikte bij tijdelijke eenzaamheid is hier ook van toepassing: als je verhuist, mis je sommige vrienden en kennissen.

Emotionele eenzaamheid is het gemis naar een persoon waarmee je een hechte, warme, steunende emotionele band hebt. Iemand waarmee je alles kan delen. Deze vorm van eenzaamheid komt vaak voor bij alleenstaanden. Zij missen een partner waarmee ze een dergelijke band kunnen vormen.

Je kan sociale en emotionele eenzaamheid zowel apart als tegelijk ervaren. We merken in onderzoek dat sociale eenzaamheid minder ernstig is dan emotionele eenzaamheid. De combinatie van die twee is vaak het ergst.

Dramatische gevolgen

adult alone black and white dark
Foto door Kat Jayne op Pexels.com

Eenzaamheid vormt een essentieel deel in ons leven. Het kan een kans vormen om jezelf beter te leren kennen. Echter kan eenzaamheid ook dramatische gevolgen hebben. Het spreekt voor zich dat eenzaamheid zware gevolgen kan hebben op jouw mentaal welzijn. Wat misschien minder vanzelfsprekend lijkt, is dat eenzaamheid ook dramatische gevolgen kan hebben op jouw fysieke gezondheid. Meerdere medische studies hebben bewezen dat chronische eenzaamheid dodelijker is dan roken! Zoals Aristoteles zei, de mens is een sociaal wezen (zoön politikon). De nood aan kwaliteitsvolle sociale relaties zit dus in jouw natuur. Als bij jou niet aan deze nood wordt voldaan, dan kan dit dramatische gevolgen hebben op jouw mentaal en fysiek welzijn.

Wil je weten hoe je kan omgaan met eenzaamheid, hou dan zeker mijn blog in te gaten op coachingjellen.com.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.